Buurten in Twente wordt Buurten in Beeld

Erve Effink Geesteren - foto Ben Dierink 2010
Erve Effink Geesteren

Het tot eind vorig jaar lopende project Buurten in Twente is opgevolgd door het op hoofdlijnen vergelijkbare project Buurten in Beeld. Ook voor dit tweede project heeft Twentse Erven een provinciale subsidie ontvangen ter grootte van €100.000,- in het kader van de subsidieregeling Het Verhaal van Overijssel.
Opnieuw is een belangrijk doel van de regeling het bevorderen van het herstel - en daarmee het behoud - van agrarische bebouwing met achterstallig onderhoud. Daarbij is nu als extra de mogelijkheid opgenomen om subsidie te verkrijgen voor (her)inrichting van en onderhoud aan het omliggende erf.

Voor de subsidieregeling hebben zich vele belangstellende boerderijeigenaren aangemeld. Fors méér dan vorig jaar. Eruit blijkt dat er in toenemende mate wordt geïnvesteerd in de instandhouding van het agrarisch erfgoed. En dat is een goed teken. De inschrijftermijn is inmiddels gesloten, de aanmeldingen worden beoordeeld en omstreeks half april 2016 wordt bekend wie wel of niet in aanmerking komen voor de gevraagde financiële ondersteuning.

Zie voor de details van de subsidieregeling de hiernavolgende pagina.

Buurten in Beeld 

Waar in het project Buurten in Twente de nadruk lag op individuele erven, staan nu de buurtschappen centraal. Hoe staan de boerderijen in de buurtschap erbij en hoe ervaren de buurtbewoners de ontwikkelingen waarmee ze worden geconfronteerd?  

Het project Buurten in Beeld loopt tot eind november 2016. 

De betekenis van verhalen 

Het Verhaal van Overijssel. De naam zegt het al: het betekent dat er veel nadruk wordt gelegd op het vertellen van het verhaal over de cultuurhistorische waarden van de Twentse boerenerven. De gedachte daarachter is dat maatschappelijke ontwikkelingen niet los te zien zijn van hun wortels, hun oorsprong. Alleen door het verleden te kennen en te respecteren zijn nieuwe bestemmingen en functies succesvol.

In het project Buurten in Beeld wordt een antwoord gezocht op vragen als: wat is de betekenis van historische boerderijen voor het huidige en toekomstige platteland? Hoe veranderen de functies als het agrarisch gebruik minder wordt of zelfs verdwijnt? Welke zijn die nieuwe functies eigenlijk en zijn ze wel houdbaar op termijn? Wat kan er nog verteld worden over het boerenleven van vroeger en overgedragen aan volgende generaties. Wat leren we uit die verhalen? Hoe geven we de geschiedenis een blijvende plek in de huidige en toekomstige ontwikkelingen? En ook belangrijk: hoe helpt het de provincie en de gemeenten beter in te spelen op de plattelandsontwikkelingen waar zij als beleidmakers mee te maken hebben? 

Twee gemeenten in beeld 

In het project Buurten in Beeld worden de boerderijen in de buurtschappen van twee gemeenten – Haaksbergen en Hof van Twente – aan een nader onderzoek onderworpen. Het gaat om ongeveer 500 boerderijen in beide gemeenten gezamenlijk, allemaal erven gesticht vóór 1960.

In tegenstelling tot de subsidieregeling voor herstel- en opknapwerkzaamheden, beperkt het verhalende deel van het project Buurten in Beeld zich tot de twee genoemde gemeenten. Als deze aanpak een succes mocht blijken, kan het als voorbeeld dienen voor latere toepassing in andere delen van Twente. 

Inventarisatie van boerderijen 

Het onderzoek wordt uitgevoerd op drie verschillende, elkaar aanvullende manieren. Ten eerste gaat het om feitelijke inventarisatie ("erfgoedmonitoring" genoemd) van alle in aanmerking komende erven binnen het onderzoeksgebied. In die inventarisatie wordt een aantal direct waarneembare aspecten vastgelegd: de huidige functie van de gebouwen, de mate van leegstaand, de staat van het onderhoud en de waarneembare aan- en afwezigheid van karakteristieke elementen. Het geheel levert een compleet kwantitatief en kwalitatief overzicht op van het agrarisch erfgoed in de buurtschappen van Haaksbergen en Hof van Twente. 

Gesprekken met buurtbewoners 

Naast het inventariseren wordt er ruimte gemaakt om het Verhaal van Twente op te schrijven, te vertellen en te verbeelden. Dat gebeurt door het afnemen van interviews van bewoners van de buurtschappen, oudere mensen die het boerenleven zelf hebben meegemaakt, maar ook de jongere generaties. Zij vertellen het verhaal uit de eerste hand. Het zal gaan over de verandering in het buurtleven, over wat er verdwenen is, wat ervoor in de plaats is gekomen en over wat de verwachtingen zijn voor de toekomst. 

De digitale ervenkaart 

De resultaten van de boerderijinventarisatie, de opgetekende interviews en het verzamelde beeldmateriaal worden gepubliceerd. Zo mogelijk in boekvorm maar in elk geval in de al bestaande Digitale ervenkaart. Dat gebeurt per buurt en per boerderij. Op deze manier blijft het materiaal te allen tijde beschikbaar. Het kan worden geraadpleegd en geactualiseerd. 

Presentatie van de resultaten 

Ook wordt er gewerkt aan een reizende presentatie die gaat over het leven op de boerderij en in de buurtschap, vroeger en nu. Aan de hand van foto's en ander beeldmateriaal, door middel van rondetafelgesprekken en natuurlijk met de uitkomsten van het inventariserend onderzoek als feitenmateriaal, wordt op verschillende locaties een uitnodigend programma geboden. Tijdens de al bijna traditionele Twentse Ervendag in september, maar ook op scholen, op bijeenkomsten met de donateurs van Twentse Erven en met heemkundegroepen wordt het Verhaal van Twente verteld.

In samenwerking met… 

Bij de uitvoering van het project wordt samengewerkt met de buurtgidsen van Twentse Erven, met de heemkundegroepen van Haaksbergen en Hof van Twente en met de betreffende gemeenteambtenaren. Bij het optekenen van de verhalen worden ervaren interviewers betrokken. 

De boerderijen-inventarisatie sluit aan bij een groter project met de naam Boerderij, Inventarisatie en Monitoring (kortweg BIM), opgezet door de stichting Agrarisch Erfgoed Nederland in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De provincie Overijssel is de eerste provincie waarin dit landelijke onderzoek wordt uitgevoerd. 

 

 

Vind u het leuk om ook mee te helpen in het project Buurten in Beeld of wilt u meer informatie over een bepaald onderdeel, neem dan contact met Gerard Hazewinkel (06-18428202) of Jantine Haverkamp (06-14888093).

Logo Prv Overijssel

Buurten in Beeld wordt net als de voorganger Buurten in Twente, mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van de Provincie Overijssel in het kader van het programma Het Verhaal van Overijssel.